Pazarni dan, Pijačni dan, Četvrtak…

Četvrtak je poseban dan kako u varoši, tako i u celoj opštini Despotovac. Četvrtak je pijačni dan. Pola opštine dođe, siđe, doveze se i prispe u Despotovac. Svako ko hoće da nekoga sretne i vidi, da bude viđen, da plati porez i dažbine, da kupi kućne potrebštine, ali i mnogo više od toga. Kupuje se toga dana stočna hrana, seme i đubrivo, odeća i obuća, posuđe, mašine i oprema… Toga dana na zelenoj pijaci varoške domaćice popunjavaju svoje zalihe namirnica, a seoske domaćice iznose poljoprivredne proizvode. Ima ljudi koji samo kad su bolešću sprečeni ne dolaze četvrtkom u Despotovac. Ako ne dođu, smatraju da im je dan propao.

Četvrtkom se ispijaju kafe i pića, vode se uspešni poslovni razgovori, dogovara se kupovina i prodaja, sklapaju se prijateljstva. Malo manje su uspešni politički razgovori, ali su zato žustriji i vatreniji. Kvitari naplaćuju kvite, zakup i zauzeće tezge i prodajnog mesta, a komunalci parking mesta. Trgovci iz daleka dovoze povrće, voće, semena i tehničku robu. Cene su, po pravilu, veće nego u okolnim većim gradovima jer “despotovčani imaju više para”, mnogi su radili ili rade u inostranstvu.

A sve je počelo nešto više od sto dvadeset godina, decembra 1905. godine.

Predsednik Opštine despotovačke Svetozar Stevanović je 22. decembra 1905. godine zamolio odbor opštinski “da jednoglasno pijacu u opštini ovoj odobri”. On je uvideo poteškoće seljaka koji su išli na pijace u udaljena mesta Svilajnac, Ćupriju i Jagodinu, ali i interes same varoši jer bi “prihod od pijace pripao kasi opštinskoj”. Sud opštine varošice Despotovac je istog 22. decembra 1905. rešio da da se u varošici Despotovcu otvori pijačni dan preko nedelje četvrtkom. “Mesto pijace određuje se u varošici Despotovcu na raskrsnici između velike manastirske vodenice, opštinske vage, manastirske mehane, radnje Jovana Cvetkovićapa do osnovne škole i imanja zemljoradničke Despotovačke zadruge”.

Odlučeno je da se sazove opštinski zbor i da se rešenje pošalje ministru narodne privrede da odobri pijacu u označeni dan. Ministar M. Drašković je vrlo brzo, 30. decembra te godine, preko Odeljenja za trgovinu, radinost i saobraćaj odobrio da se ustanovi pazarni dan četvrtkom. U aktu pomenutog Odeljenja ministarstva se kaže da se na pazarni dan mogu prodavati “Stoka i proizvodi stočarski, kao i proizvodi poljske privrede, zemljoradnički, šumarski, voćarski, pčelarski i drugi, kao i piće i hrana ljudska i stočna”. Ministarstvo je prekorelo načelnika sreza despotovačkog jer nije prvo dopis slao okružnom načelniku, nego direktno ministru, iako to nije bio hitan slučaj.

Pijaca je više puta menjala mesto.

Tako je pre sto dvadeset godina ustanovljen pijačni dan četvrtak u Despotovcu.

/Zahvaljujemo se Zlatku Milanoviću. na ustupljenim dokumentima/